Tarbiyada carruurta ee Islaamka ma aha kaliya in ilmaha lagu yiraahdo “samee” ama “ha samayn.” Waa geeddi-socod qoto dheer oo ku dhisan naxariis, xikmad, iyo faham ku saleysan fitrah-da uu Alle ku abuuray ilmaha.
Islaamku wuxuu bixiyaa hagid waalidnimo oo ka shaqeysa dhammaan da’da carruurta—laga bilaabo dhallaanka ilaa dhalinyarada—iyada oo mabda’a guud uu yahay mid joogto ah, halka habka loo adeegsado uu isbeddelo marka ilmuhu koro.
Waa Maxay Tarbiyada Islaamka?
Tarbiyada Islaamka waa barbaarin ku dhisan Qur’aan, Sunnah, iyo dabeecadda dabiiciga ah ee aadanaha (fitrah). Ujeeddadeedu ma aha oo keliya in la helo ilmo edeb leh, balse waa in la koro qof iimaan leh, akhlaaq wanaagsan, kana warqaba mas’uuliyadda uu Alle hortiisa ka leeyahay.
Tarbiyada Islaamka iyo Fitrah-da Carruurta
Nabigu ﷺ wuxuu yiri: “Ilmo kasta wuxuu ku dhashaa fitrah.” Tani waxay ka dhigan tahay in ilmaha uu leeyahay asal nadiif ah. Doorka waalidka waa ilaalinta iyo kobcinta fitrah-daas, ma aha beddeliddeeda ama cabburinteeda.
Farqiga u dhexeeya Tarbiyada Islaamka iyo Tarbiyada Dhaqan Ku Kooban
Marar badan, waalidiintu waxay isku dhex daraan dhaqan iyo diin. Tarbiyada Islaamku waxay ku saleysan tahay:
- caddaalad
- Naxariis
- Fahamiyo
- Tusaale wanaagsan
Sababta Mabaadi’da Tarbiyada Islaamka u Shaqeeyaan Da’ Kasta
Islaamku waa diin u timid dhammaan aadanaha, dhammaan xilliyada. Sidaas darteed, hagidda tarbiyada Islaamku waa mid la jaanqaadaysa koritaanka maskaxda, dareenka, iyo ruuxa ilmaha.
Baahida Carruurta Way Isbeddelaysaa, Mabaadi’du Way Joogaan
- Dhallaanku wuxuu u baahan yahay ammaan iyo jacayl
- Ilmaha yar wuxuu u baahan yahay tusaale iyo dulqaad
- Ilmaha weyn wuxuu u baahan yahay sharaxaad iyo wada-hadal
- Dhalinyaradu waxay u baahan yihiin ixtiraam iyo kalsooni
Laakiin naxariista, caddaaladda, iyo xikmadda waa kuwo aan isbeddelin.
Mabaadi’da Aasaasiga ah ee Tarbiyada Islaamka
1. Naxariis Ka Hor Amar
Nabiga ﷺ wuxuu ahaa mid aad u naxariis badan carruurta. Wuxuu la ciyaari jiray, la hadli jiray, qalbigoodana wuu ilaalin jiray. Ilmo lagu barbaariyo naxariis wuxuu noqdaa mid furan oo aqbala hagidda.
2. Waalidku Waa Tusaalaha Ugu Horreeya
Carruurtu waxay ka bartaan:
- sidaad u tukanayso
- sidaad u xanaaqdo
- sidaad u hadasho
Haddii waalidku hadal fiican sheego balse ficil kale sameeyo, ilmuhu ficilka ayuu qaataa.
3. Caddaalad iyo Isku-dheellitir
Islaamku ma oggola caddaalad darro, xitaa marka la edbinayo carruurta. Kala eexasho, canaan joogto ah, ama isbarbardhig xun wuxuu dhaawacaa kalsoonida ilmaha.
Ku Baridda Wanaagga iyo Xumaanta Xikmad
Ilmaha looma baro xumaanta cabsi keliya. Waxaa la barayaa:
- sababta ay u xun tahay
- waxa ka dhalan kara
- waxa Alle jecel yahay
Sida Mabaadi’dan Loogu Dabaqo Marxalad Kasta
Dhallaanka iyo Carruurta Yaryar
Halkan, tarbiyadu waa:
- cod deggan
- taabasho naxariis leh
- Qur’aan ka yeeraya guriga
Ilmuhu wuxuu baranayaa in dunidu tahay meel ammaan ah.
Carruurta Dhexe (5–10 sano)
Waa xilliga caadooyinka:
- baridda salaadda si tartiib ah
- akhlaaqda guriga iyo bulshada
- run sheegidda iyo masuuliyadda
Halkan, celcelin iyo dulqaad ayaa ka muhiimsan ciqaab.
Dhallinyarada (10–15 sano)
Waa xilliga aqoonsiga. Ilmaha:
- wuu su’aalayaa
- wuu isbarbardhigayaa
- wuxuu doonayaa in la ixtiraamo
Hagiddu waa in ay noqotaa wada-hadal, ma aha amar kaliya.
Khaladaadka Ugu Badan ee Waalidiintu Sameeyaan
1. Isticmaalka Cabsi Halkii Jacayl Laga Isticmaali Lahaa
Cabsi waxay dhalisaa adeecid ku meel gaar ah, balse ma dhaliso iimaan.
2. Ceebayn iyo Isbarbardhig
Marka ilmuhu la barbardhigo ama la ceebeeyo, qalbigiisa ayaa xirmaya.
3. Wadahadal La’aan
Carruur aan lala hadlin waxay jawaabo ka raadsadaan meel khaldan.
Gunaanad
Tarbiyada Islaamku ma aha mashruuc degdeg ah. Waa amaanah Alle bixiyay. Guusha dhabta ah ma aha ilmo addeeca markaad joogto, balse waa ilmo toosan markaadan joogin.Waalidku waa hagaha, Alle na waa hanuuniyaha. Marka waalidku dadaalo, Alle wuu barakeeyaa.