Hagidda carruurtu waa masuuliyad culus oo isku dhafan jacayl, dulqaad, iyo faham qoto dheer.
Waalid kasta wuxuu rabaa in ilmihiisu noqdo qof edeb leh, masuul ah, kana faa’iideysta nolosha. Laakiin su’aasha muhiimka ah waa: sidee carruurta loo hagaajiyaa adigoon qalbigooda ka lumin ama ka jabin?
Carruurtu ma aha dad waaweyn; waa naf dareen leh oo weli dhisanaya kalsoonidooda, shucuurtooda, iyo fahamka ay ka qabaan adduunka.
Habka aad ula hadasho, u edbiso, uguna hagto maanta, wuxuu si toos ah u saameynayaa qofka ay noqon doonaan berri.
Maxay Tahay Hagid Carruur?
Hagiddu ma aha ciqaab kaliya
Hagidda carruurtu micnaheedu ma aha qaylo, garaac, ama cabsi gelin. Hagiddu waa:
- In la baro waxa saxda ah iyo waxa khaldan
- In la tuso cawaaqibka ficillada
- In la dhiso dabeecad, ma aha oo kaliya in la xakameeyo fal.
Ujeeddada dhabta ah ee hagidda
Ujeeddadu waa in ilmuhu:
- Barto is-xakameyn
- Dareemo badbaado iyo jacayl
- Fahmo sababta xeerarka loo dejiyay
Sababta Qalbiga Carruurtu U Nugul Yahay
Carruurtu waxay si degdeg ah u qaataan fariimaha qarsoon ee ka imanaya waalidka. Qaylo joogto ah, aflagaaddo, ama is-barbardhig waxay u diraan fariin halis ah: “Anigu ma fiicni.”
Saameynta hagid qalad ah
Haddii hagiddu noqoto mid adag oo aan lahayn naxariis:
- Kalsoonida ilmuhu hoos ayay dhacdaa
- Wuxuu baran karaa been ama qarin
- Wuxuu ka cabsan karaa waalidkiis halkii uu ka ixtiraami lahaa
Hagid Wanaagsan (Waalidnimo Togan)
1. Jacayl haka hormaro edbinta
Ilmuhu waa inuu marka hore dareemaa in la jecel yahay, xitaa marka uu khaldan yahay. Jacaylka aan shuruudda lahayn ayaa ah aasaaska hagid kasta oo guuleysata.
2. Faham ka hor falcelin
Ka hor inta aadan canaanan:
- Is weydii: Maxaa keenay dhaqankan
- Ilmuhu ma daalan yahay?
- Ma xanaaqsan yahay?
- Ma baahi ayuu qabaa?
3. Noqo tusaale la arki karo
Carruurtu waxay ka bartaan ficilkaaga ka badan hadalkaaga. Haddii aad rabto edeb:
- Ku hadal edeb
- Ku muuji dulqaad
- Qir qaladkaaga markaad qaldanto
Sida Carruurta Loo Edbiyo Iyadoo Qalbiga La Ilaalinayo
Hadalka doorashada leh
Halkii aad oran lahayd:
“Adigu mar walba waad qaldan tahay!”
Ku beddel:
“Falkan wuu khaldan yahay, balse adigu waad fiicantahay.”
Tani waxay kala saareysaa dabeecadda iyo qofnimada ilmaha.
Xeerar cad oo joogto ah
Carruurtu waxay u baahan yihiin xeerar:
- Cad
- Joogto ah
- Da’dooda ku habboon
Marka xeer la jebiyo, cawaaqibka ha noqdo mid la fahmi karo, ee aan ahayn mid caro ku saleysan.
Hagidda Carruurta Marka Ay Khalad Sameeyaan
Ha ceebeyn, ha isbarbardhigin
Ceebeynta hortooda ama la barbardhigid carruur kale waxay dhaawacdaa nafta ilmaha.
Khaladka u beddel cashar
Halkii ciqaab adag laga bixin lahaa:
- Ka wada hadla wixii dhacay
- Weydii waxa uu ka bartay
- Tus sida saxda ah ee loo sameeyo mar kale
Doorka Isgaarsiinta Wanaagsan
Dhageysi dhab ah
Marka ilmuhu hadlayo:
- Ha kala goyn
- Ha yareyn dareenkiisa
- U muuji in codkiisu qiimo leeyahay
Su’aalo furan
Isticmaal su’aalo sida:
- “Sidee ayaad u dareentay?”
- “Maxaad u maleyneysaa in tani ay u dhacday?”
Hagidda Carruurta Da’aha Kala Duwan
Carruurta yaryar (0–5 sano)
- Waxay u baahan yihiin dulqaad iyo ku celcelin
- Ficil ka bar, hadal yar
Carruurta dhexe (6–10 sano)
- Bilaabaan fahamka sababta
- Ku dar wada-hadal iyo sharaxaad
Carruurta waaweyn (11–15 sano)
- Ixtiraam iyo wada-tashi
- Ka fogow amar kaliya; ku dar talo iyo hagid
Khaladaadka Caamka ah ee Waalidiintu Galaan
Qaylo joogto ah
Qayladu ma dhisto edeb; waxay dhistaa cabsi.
Ciqaab xad-dhaaf ah
Ciqaab aan u dhigmin khaladka waxay jebisaa kalsoonida.
Isku dhex yaac xeerar
Maanta waa mamnuuc, berri waa bannaan — tani waxay carruurta gelisaa jahwareer.
Sidee Loo Dhisaa Kalsoonida Ilmaha?
- Ku ammaan dadaalka, ma aha natiijada kaliya
- U oggolow inuu qalad sameeyo oo wax ka barto
- U muuji inaad ku kalsoon tahay
Ilmo la aamino wuxuu noqdaa qof isku kalsoon.
Gunaanad
Hagidda carruurtu ma aha dagaal la guuleysto, ee waa safar la wada maro. Ilmo si jacayl, faham, iyo edeb leh loo hago wuxuu noqdaa qof:
- Naftiisa yaqaan
- Dadka ixtiraama
- Go’aanno wanaagsan qaata
Xusuusnow: Ujeeddadu ma aha inaad dhawacdo ilmaha, ee waa inaad dhisto. Qalbiga ilmahaaga waa hanti qaali ah — hag adigoo ilaalinaya.
waxaad sii akhrisaa: