Todobaadka 10aad ee Uurka
Todobaadka 10aad ee uurka waa marxalad xiiso leh oo muhiim ah. Waa xilli aad dareemeyso in jirkaagu si dhab ah ugu hawlan yahay hawsha weyn ee korinta nolol cusub. Inkastoo uurku weli yahay bilowgiisii, isbeddellada dhacaya toddobaadkan waa kuwo qoto dheer, qaarna lama arki karo balse si weyn u saameeya adiga iyo ilmahaaga. Maqaalkan wuxuu si faahfaahsan kuugu sharxayaa waxa ka dhacaya todobaadka 10aad ee uurka, adigoo helaya macluumaad fudud, la fahmi karo, oo ku dhisan kalsooni cilmiyeed.
Isbeddellada Uurka ee Toddobaadkan
Isbuuca 10aad ee uurka wuxuu calaamad u yahay dhammaadka marxaladda uurjiifka hore (embryonic stage) iyo bilowga marxalad cusub oo loo yaqaan fetal stage. Tani micnaheedu waa in ilmahaagu hadda yeeshay qaab aasaasi ah oo bini’aadam, inkastoo uu weli aad u yar yahay.
Hormoonnada uurka, gaar ahaan progesterone iyo hCG, weli way sarreeyaan. Kuwani waa hormoonnada sababa daal, lallabbo, iyo isbeddel niyadeed. Waxaa laga yaabaa inaad dareento in calaamadaha qaarkood ay xooggan yihiin, balse tani waa astaan muujinaysa in uurku si caadi ah u socdo.
Ilmo-galeenkaagu wuu sii weynaanayaa, inkastoo aanu weli bannaanka ka muuqan. Waxa uu u egyahay guri yar oo si tartiib ah loo ballaarinayo si uu ugu diyaargaroobo marti muhiim ah. Dhiigga jidhkaaga ku jira ayaa kordhaya, taasoo keeni karta wareer fudud ama daal degdeg ah.
Toddobaadkan sidoo kale waa xilli hooyadu si maskaxeed ula qabsanayso fikradda uurka. Qaar waxay dareemaan farxad iyo rajo, halka qaar kalena ay dareemaan walbahaar ama cabsi. Labaduba waa dareenno caadi ah.
Heerka Koritaanka Ilmaha
Marka la gaaro todobaadka 10aad ee uurka, ilmahaagu wuxuu cabbir ahaan la mid yahay laws yar ama tufaax aad u yar. Dhererkiisu wuxuu gaarayaa qiyaastii 3 ilaa 4 sentimitir, miisaankiisuna waa dhowr garaam oo keliya.
Inkasta oo uu yar yahay, koritaankiisu waa mid degdeg ah. Madaxu weli waa ka weyn yahay jirka intiisa kale, taasoo ah caadi marxaladdan, maadaama maskaxdu si xawli ah u korayso. Gacmaha iyo lugaha ayaa si cad u muuqda, farahana way kala soocmeen.
Ilmahaagu wuxuu bilaabayaa inuu sameeyo dhaqdhaqaaqyo yaryar, inkastoo aadan weli dareemi karin. Dhaqdhaqaaqyadan waa sida tijaabooyin yar yar oo jidhku isku dayayo inuu fahmo sida uu u shaqeeyo.
Waa xilli lagu farxo, maadaama qaabkii aasaasiga ahaa ee ilmaha uu hadda dhammaystirmay.
Horumarka Gudaha ee Ilmaha
Horumarka gudaha ee ilmaha todobaadkan waa mid aad u yaab badan. Xubnaha waaweyn sida wadnaha, beerka, kelyaha, iyo mindhicirrada ayaa hadda bilaabaya inay si nidaamsan u shaqeeyaan.
Wadnaha ilmaha wuxuu garaacayaa si joogto ah, xawaarihiisuna waa ka dheereeyaa kan qof weyn. Maskaxdu waxay samaynaysaa malaayiin unugyo neerfayaal ah maalin kasta, taasoo saldhig u ah fikirka, dareenka, iyo dhaqdhaqaaqa mustaqbalka.
Habdhiska dareemayaasha (nervous system) ayaa sii kobcaya, waxaana bilaabanaya xiriirro muhiim ah oo u dhexeeya maskaxda iyo jidhka intiisa kale. Tani waa sida fiilooyin koronto oo lagu xidhayo guri cusub.
Inkasta oo waxyaabahan aan la arki karin, haddana waa shaqooyin waaweyn oo si aamusan u socda.
Calaamadaha Guud ee Hooyada
Isbuuca 10aad ee uurka, calaamadaha hooyadu way kala duwanaan karaan. Qaar ka mid ah calaamadaha caadiga ah waxaa ka mid ah:
- Lallabbo iyo matag, gaar ahaan subaxdii
- Daal joogto ah
- Laab-jeex ama calool-gubasho
- Kaadida oo bata
- Naaso xanuun ama barar
Calaamadahani waxay la mid yihiin mowjado badda ah; mar way xooggan yihiin, marna way yara deggan yihiin. Waxaa muhiim ah in la fahmo in jirku uu la qabsanayo isbeddel weyn.
Haddii lallabbadu aad u daran tahay oo aad wax cunin kari weydo, waa muhiim in la raadsado talo caafimaad.
Isbeddellada Jirka iyo Dareenka Hooyada
Jirkaaga wuxuu marayaa isbeddello badan. Naasaha ayaa sii weynaanaya, maqaarkuna wuu isbeddeli karaa. Qaar ka mid ah haweenka waxay arkaan finan ama midab madow oo ka soo baxa wejiga ama caloosha.
Dhinaca dareenka, isbeddel niyadeed waa caadi. Waxaad isku arki kartaa adigoo mar faraxsan, mar murugaysan adoon sabab cad u hayn. Tani waa saameynta hormoonnada iyo culayska maskaxeed ee uurka.
Isku day inaad naftaada u naxariisato. Uurka ma aha tartan, waa safar.
Daryeelka Hooyada ee Toddobaadkan
Daryeelka naftaada todobaadka 10aad ee uurka waa furaha caafimaadkaaga iyo kan ilmaha. Cunto nafaqo leh oo isku dheellitiran waa lama huraan. Ku dadaal inaad cunto miro, khudaar, borotiin, iyo cuntooyin hodan ku ah birta iyo folic acid.
Cab biyo badan si aad uga hortagto fuuqbax iyo calool-fadhiyo. Nasasho ku filan qaado, maadaama jirkaagu u baahan yahay tamar dheeraad ah.
Jimicsi fudud sida socod ama kala bixis (stretching) wuxuu caawin karaa yareynta daalka iyo walbahaarka. Sidoo kale, hubi inaad qaadato fitamiinada uurka ee dhakhtarku kugula taliyay.
Ka fogow is-daaweyn adigoon talo caafimaad helin.
Waxyaabaha Laga Fogaado Toddobaadkan
Inta lagu jiro todobaadka 10aad ee uurka, waxaa jira waxyaabo ay tahay inaad ka fogaato si aad u ilaaliso ilmahaaga:
- Khamriga iyo sigaarka
- Daawooyin aan dhakhtar qorin
- Cunto aan si fiican loo karin
- Shaqo culus ama walbahaar badan
Ka fogow walxaha sunta ah iyo meelaha nadaafad xumadu ka jirto. Ilmahaagu weli waa mid nugul, wuxuuna si toos ah u saameynayaa waxa aad jidhkaaga geliso.
Talooyin Muhiim ah oo Waxtar Leh
- Dhageyso jirkaaga, naso markaad u baahato
- Qor su’aalahaaga si aad dhakhtarka ugu bandhigto
- La wadaag dareenkaaga qof aad ku kalsoon tahay
- Baro wax ku saabsan isbuuca 10aad ee uurka si aad u yareyso welwelka
Uurka waa sida beero geed; daryeel joogto ah iyo dulqaad ayaa miro wanaagsan keena.
Goorta Lala Xiriirayo Dhakhtar
La xiriir dhakhtar haddii aad la kulanto dhiig-bax, xanuun caloosha ah oo daran, matag joogto ah, ama qandho. Calaamadahan waxay u baahan karaan qiimeyn degdeg ah.
Xusuusnow, su’aal kasta oo aad qabto waa mid muhiim ah. Ka fiirsasho la’aan ma jirto marka ay timaado caafimaadkaaga iyo kan ilmahaaga.
Gunaanad:
Todobaadka 10aad ee uurka waa marxalad dhisaysa aasaaska mustaqbalka ilmahaaga. Fahamka waxa dhacaya, daryeelka naftaada, iyo helitaanka macluumaad sax ah waxay kaa caawinayaan inaad safarkan u marto si kalsooni leh, deggan, oo caafimaad leh.
Wixii xog dheeraad ah halkaan ka sii xigo
La Soco Todobaadka xiga ee uurka